Máy bơm diesel chữa cháy là thiết bị quan trọng trong hệ thống cấp nước chữa cháy, thường được sử dụng làm nguồn bơm dự phòng khi nguồn điện cấp cho máy bơm điện gặp sự cố. Để động cơ diesel có thể khởi động nhanh và hoạt động ổn định khi cần thiết, việc kiểm tra dầu bôi trơn là một trong những nội dung bảo trì không thể bỏ qua.
Dầu động cơ có nhiệm vụ bôi trơn các chi tiết chuyển động, giảm ma sát, hỗ trợ làm mát và hạn chế quá trình mài mòn bên trong động cơ. Nếu dầu bị thiếu, xuống cấp hoặc nhiễm bẩn, động cơ có thể tăng nhiệt, phát ra tiếng ồn bất thường và giảm độ tin cậy khi vận hành.
Vì sao cần kiểm tra dầu động cơ định kỳ?
Động cơ diesel chữa cháy có thể không hoạt động thường xuyên như các loại máy móc thông dụng. Tuy nhiên, thiết bị phải luôn ở trạng thái sẵn sàng khởi động khi xảy ra mất điện hoặc có yêu cầu chữa cháy.
Dầu động cơ sau thời gian sử dụng có thể:
Giảm khả năng bôi trơn
Bị nhiễm bụi và cặn
Bị oxy hóa
Bị biến đổi tính chất
Không còn đáp ứng tốt yêu cầu vận hành
Kiểm tra dầu định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường và hạn chế nguy cơ động cơ gặp sự cố khi cần hoạt động.
Kiểm tra mức dầu bằng que thăm dầu
Đây là bước kiểm tra cơ bản và thường được thực hiện đầu tiên.
Trước khi kiểm tra, cần đảm bảo động cơ đã dừng và ở trạng thái phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Động cơ nên được đặt ở vị trí cân bằng để kết quả đo chính xác.
Các bước thực hiện gồm:
Xác định vị trí que thăm dầu.
Rút que thăm dầu ra khỏi động cơ.
Lau sạch dầu trên que bằng khăn sạch.
Đưa que thăm trở lại đúng vị trí.
Rút que ra và quan sát mức dầu.
Mức dầu cần nằm trong phạm vi cho phép được đánh dấu trên que thăm.
Không nên để mức dầu thấp hơn giới hạn tối thiểu vì có thể làm giảm khả năng bôi trơn của động cơ.
Không nên đổ dầu quá mức quy định
Thiếu dầu có thể gây thiếu bôi trơn, nhưng đổ quá nhiều dầu cũng không phải là giải pháp an toàn.
Mức dầu quá cao có thể gây:
Tăng áp suất trong hệ thống bôi trơn
Dầu bị khuấy mạnh
Tăng nhiệt độ dầu
Gây rò rỉ
Ảnh hưởng đến hoạt động của động cơ
Vì vậy, cần bổ sung dầu từng lượng nhỏ và kiểm tra lại bằng que thăm dầu thay vì đổ quá nhiều ngay một lần.
Kiểm tra màu sắc của dầu
Màu sắc có thể cung cấp thông tin ban đầu về tình trạng dầu.
Dầu mới thường có màu tương đối trong và đồng nhất. Sau thời gian hoạt động, dầu có thể chuyển sang màu sẫm do hấp thụ cặn và sản phẩm cháy.
Dầu quá đen, đặc hoặc chứa nhiều cặn có thể là dấu hiệu cho thấy dầu đã xuống cấp và cần được đánh giá hoặc thay thế theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào màu dầu để quyết định thay dầu vì tình trạng dầu còn phụ thuộc vào loại dầu và điều kiện vận hành.
Kiểm tra độ đặc và tạp chất trong dầu
Khi kiểm tra, có thể quan sát một lượng nhỏ dầu trên que thăm để phát hiện các dấu hiệu bất thường.
Cần chú ý nếu dầu:
Có nhiều cặn
Có mạt kim loại
Có tạp chất bất thường
Quá đặc
Có dấu hiệu phân lớp
Nếu phát hiện mạt kim loại hoặc lượng cặn bất thường, không nên tiếp tục vận hành mà cần kiểm tra nguyên nhân vì đây có thể là dấu hiệu của hiện tượng mài mòn bên trong động cơ.
Kiểm tra dầu có dấu hiệu lẫn nước
Dầu động cơ bị lẫn nước có thể xuất hiện trạng thái đục hoặc giống như nhũ tương.
Nguyên nhân có thể liên quan đến:
Hệ thống làm mát
Gioăng làm kín
Đường nước xâm nhập vào hệ thống dầu
Dầu lẫn nước sẽ làm giảm khả năng bôi trơn và có thể gây hư hỏng nghiêm trọng cho động cơ nếu tiếp tục vận hành trong thời gian dài.
Khi phát hiện dấu hiệu này, cần dừng việc vận hành và kiểm tra nguyên nhân trước khi đưa máy trở lại trạng thái sẵn sàng.
Kiểm tra dấu hiệu rò rỉ dầu
Ngoài việc kiểm tra bên trong động cơ, cần quan sát khu vực xung quanh máy.
Các vị trí cần chú ý gồm:
Đáy động cơ
Khu vực lọc dầu
Gioăng
Nắp máy
Các đầu nối đường dầu
Nếu phát hiện dầu nhỏ giọt hoặc có vết dầu loang, cần xác định vị trí rò rỉ và xử lý kịp thời.
Rò rỉ kéo dài có thể khiến lượng dầu giảm xuống dưới mức an toàn.
Kiểm tra tình trạng lọc dầu
Lọc dầu có nhiệm vụ giữ lại cặn bẩn và tạp chất trong hệ thống bôi trơn.
Khi lọc dầu bị tắc hoặc đã quá thời gian sử dụng, khả năng lọc có thể giảm và ảnh hưởng đến quá trình bôi trơn động cơ.
Do đó, việc kiểm tra và thay lọc dầu cần được thực hiện theo thời gian vận hành hoặc khuyến cáo của nhà sản xuất động cơ.
Thay dầu theo khuyến cáo của nhà sản xuất
Không nên chỉ thay dầu khi nhận thấy dầu có màu quá đen hoặc động cơ xuất hiện vấn đề.
Mỗi loại động cơ diesel có yêu cầu riêng về:
Chủng loại dầu
Độ nhớt
Dung tích dầu
Chu kỳ thay dầu
Do đó, cần tham khảo tài liệu kỹ thuật của động cơ để lựa chọn đúng loại dầu và thời gian thay thế.
Việc sử dụng sai loại dầu có thể ảnh hưởng đến khả năng bôi trơn và tuổi thọ của động cơ.
Kiểm tra sau khi thay dầu
Sau khi thay dầu, cần kiểm tra lại mức dầu và quan sát các vị trí kết nối để đảm bảo không xảy ra rò rỉ.
Có thể cho động cơ hoạt động thử theo quy trình vận hành của hệ thống, sau đó dừng máy và kiểm tra lại.
Nếu phát hiện:
Mức dầu giảm bất thường
Có dầu rò rỉ
Áp suất dầu không ổn định
Động cơ phát ra tiếng động bất thường
cần kiểm tra nguyên nhân trước khi đưa máy vào trạng thái sẵn sàng.
Những lưu ý khi kiểm tra dầu động cơ diesel chữa cháy
Để đảm bảo an toàn và tránh kiểm tra sai cách, cần lưu ý:
Thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất động cơ.
Không kiểm tra khi động cơ đang hoạt động nếu quy trình không cho phép.
Sử dụng đúng loại dầu được quy định.
Không trộn tùy tiện các loại dầu khác nhau.
Không để bụi bẩn lọt vào miệng châm dầu.
Thu gom dầu thải đúng quy định.
Ghi nhận kết quả kiểm tra và thay dầu vào hồ sơ bảo trì.
Đặc biệt, không nên tự ý thay đổi loại dầu hoặc kéo dài thời gian thay dầu chỉ vì máy bơm ít được sử dụng.
Kết luận
Kiểm tra dầu động cơ là một công việc đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc duy trì độ tin cậy của máy bơm diesel chữa cháy. Việc kiểm tra mức dầu, màu sắc, tạp chất, dấu hiệu lẫn nước và rò rỉ giúp phát hiện sớm những bất thường có thể ảnh hưởng đến động cơ.
Thực hiện kiểm tra và thay dầu đúng loại, đúng thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất sẽ giúp động cơ diesel vận hành ổn định, giảm nguy cơ hư hỏng và luôn sẵn sàng khởi động khi hệ thống chữa cháy cần đến.