Không chủ quan với nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện mặt trời trên mái nhà

Theo lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH), thời gian gần đây đã xảy ra một số vụ cháy liên quan đến hệ thống điện mặt trời áp mái, gây thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nguy hiểm cho người dân.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do sử dụng thiết bị không bảo đảm chất lượng, thi công không đúng quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống vận hành quá tải, phát sinh hồ quang điện một chiều, thiếu kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hoặc chưa trang bị đầy đủ các giải pháp chống sét và an toàn PCCC.

Đáng chú ý, hệ thống điện mặt trời áp mái luôn chịu tác động trực tiếp của nắng nóng, mưa bão và sét. Các tấm pin vẫn tiếp tục phát điện khi có ánh sáng, ngay cả khi đã ngắt điện lưới hoặc bộ biến tần (inverter), làm tăng nguy cơ điện giật và chập cháy nếu không được quản lý, vận hành đúng quy trình.

Để hạn chế rủi ro, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến cáo người dân chỉ sử dụng các thiết bị như tấm pin, inverter, pin lưu trữ, tủ điện, dây dẫn, thiết bị đóng ngắt và chống sét có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn điện. Người dân không nên sử dụng thiết bị trôi nổi, hàng giả, hàng nhái hoặc đã xuống cấp.

Các thiết bị phải phù hợp với công suất thiết kế và có khả năng chịu nhiệt, chống chịu điều kiện thời tiết ngoài trời. Dây dẫn điện một chiều (DC) cần sử dụng loại chuyên dụng dành cho hệ thống điện mặt trời, có khả năng chống tia cực tím, chịu nhiệt cao và được lắp đặt đồng bộ theo hướng dẫn của nhà sản xuất nhằm hạn chế nguy cơ phát nóng, rò điện và hình thành hồ quang điện.

Theo khuyến cáo, việc lắp đặt hệ thống phải được tính toán phù hợp với khả năng chịu lực của công trình và mái nhà. Không nên lắp đặt trên các mái đã xuống cấp, mái sử dụng vật liệu dễ cháy hoặc mái tôn có lớp cách nhiệt bằng xốp, nhựa dễ bắt lửa. Dây dẫn cần được luồn trong ống bảo vệ hoặc máng cáp chuyên dụng; các mối nối phải được cách điện, chống nước và chống bụi theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Người dân cũng không nên tự ý đấu nối, cải tạo hoặc mở rộng hệ thống khi chưa được đánh giá về mặt kỹ thuật. Tại khu vực tủ điện hoặc bộ inverter cần bố trí nút ngắt khẩn cấp ở vị trí dễ tiếp cận và lắp biển cảnh báo với nội dung: "Hệ thống điện mặt trời vẫn có điện khi có ánh sáng".

Bên cạnh đó, hệ thống điện mặt trời áp mái cần được kết nối với hệ thống chống sét của công trình hoặc lắp đặt bổ sung thiết bị chống sét phù hợp. Thiết bị chống sét lan truyền cho đường điện DC, AC, inverter và hệ thống truyền tín hiệu cũng cần được trang bị nhằm hạn chế nguy cơ hư hỏng thiết bị và chập cháy khi xảy ra sét đánh.

Trong quá trình thi công, các đơn vị cần bảo đảm không che chắn lối thoát nạn, cửa lên mái và các hệ thống kỹ thuật của công trình. Việc lắp kín toàn bộ diện tích mái bằng các tấm pin cũng không được khuyến khích để bảo đảm khoảng trống phục vụ kiểm tra kỹ thuật và tạo điều kiện cho lực lượng chữa cháy tiếp cận khi có sự cố.

Ngoài việc lắp đặt đúng kỹ thuật, công tác kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng. Người dân cần thường xuyên kiểm tra inverter, tủ điện, đầu nối và dây dẫn để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như phát nóng, cháy sém, mùi khét hoặc tia lửa điện. Khi phát hiện sự cố, cần ngắt nguồn điện và liên hệ đơn vị chuyên môn để xử lý, không tự ý sửa chữa nếu không có chuyên môn.

Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cũng khuyến cáo các hộ gia đình trang bị bình chữa cháy phù hợp, bố trí tại nơi dễ quan sát, dễ lấy và hướng dẫn các thành viên trong gia đình kỹ năng cắt điện khẩn cấp, sử dụng bình chữa cháy cũng như thoát nạn an toàn khi xảy ra cháy, nổ.

Trong bối cảnh nhu cầu lắp đặt điện mặt trời áp mái tiếp tục gia tăng, việc tuân thủ các quy định về kỹ thuật và an toàn PCCC được xem là giải pháp quan trọng nhằm phát huy hiệu quả của nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời giảm thiểu nguy cơ cháy nổ, bảo đảm an toàn cho người dân và tài sản.