Những thói quen nguy hiểm trong doanh nghiệp dễ gây cháy

Trong nhiều vụ cháy nổ xảy ra tại doanh nghiệp, nhà xưởng, văn phòng làm việc những năm gần đây, nguyên nhân không chỉ đến từ sự cố kỹ thuật hay thiết bị kém chất lượng mà còn bắt nguồn từ những thói quen rất nhỏ, diễn ra hằng ngày và dần bị xem nhẹ. Chính sự chủ quan, lặp lại lâu ngày của các thói quen này đã tích tụ rủi ro, đến một thời điểm nhất định sẽ bùng phát thành sự cố nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về tài sản, gián đoạn sản xuất, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng con người. Việc nhận diện sớm và thay đổi những thói quen nguy hiểm trong doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để giảm thiểu nguy cơ cháy nổ ngay từ gốc.

1. Sử dụng thiết bị điện quá tải và không kiểm soát công suất

Một trong những thói quen phổ biến nhất tại nhiều doanh nghiệp là cắm quá nhiều thiết bị điện vào cùng một ổ cắm hoặc một nhánh điện. Văn phòng làm việc thường xuyên sử dụng máy tính, máy in, máy photocopy, điều hòa, quạt, ấm đun nước, lò vi sóng… nhưng hệ thống điện lại không được tính toán đồng bộ từ đầu. Khi phụ tải vượt quá khả năng chịu tải của dây dẫn và ổ cắm, hiện tượng quá nhiệt sẽ xảy ra âm thầm bên trong tường hoặc hộp kỹ thuật. Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến chập điện và cháy âm ỉ, rất khó phát hiện sớm.

Nhiều doanh nghiệp còn có thói quen sử dụng dây điện kéo dài, ổ cắm di động kém chất lượng để “chữa cháy tạm thời” khi thiếu ổ điện. Việc này không chỉ vi phạm các khuyến cáo an toàn điện mà còn làm tăng nguy cơ phát sinh tia lửa điện khi tiếp xúc kém, đặc biệt trong môi trường nóng ẩm hoặc nhiều bụi.

2. Không tắt thiết bị điện khi hết giờ làm việc

Không ít doanh nghiệp duy trì thói quen để thiết bị điện hoạt động liên tục ngoài giờ làm việc như máy tính, máy in, thiết bị mạng, điều hòa, hệ thống chiếu sáng khu vực phụ trợ. Lý do thường được đưa ra là “tiện”, “không ảnh hưởng gì” hoặc “thiết bị vẫn hoạt động bình thường”. Tuy nhiên, việc thiết bị điện hoạt động không có người giám sát trong thời gian dài làm tăng đáng kể nguy cơ cháy nổ khi xảy ra sự cố bất thường như chập mạch, quá nhiệt, linh kiện xuống cấp.

Đặc biệt, đối với nhà xưởng, kho hàng, việc để máy móc hoặc bảng điện vận hành ngoài giờ mà không có nhân sự trực là một lỗ hổng an toàn rất lớn. Khi cháy xảy ra vào ban đêm hoặc ngày nghỉ, đám cháy thường phát triển nhanh và chỉ được phát hiện khi đã lan rộng, gây thiệt hại nghiêm trọng.

3. Tích trữ vật liệu dễ cháy không đúng quy định

Nhiều doanh nghiệp có thói quen để hàng hóa, vật tư, bao bì, giấy tờ, pallet gỗ, hóa chất dễ cháy chất đống trong kho hoặc ngay tại khu vực sản xuất, văn phòng mà không có sự phân loại rõ ràng. Việc tích trữ vật liệu dễ cháy gần nguồn nhiệt, nguồn điện hoặc khu vực có tia lửa phát sinh là điều kiện thuận lợi để đám cháy bùng phát và lan nhanh.

Đáng lo ngại hơn, một số doanh nghiệp không tuân thủ khoảng cách an toàn giữa vật liệu dễ cháy và thiết bị điện, không bố trí lối đi kiểm tra, lối thoát nạn theo đúng tiêu chuẩn. Khi xảy ra cháy, không gian chật hẹp và lượng vật liệu cháy lớn khiến công tác chữa cháy ban đầu gần như không thể thực hiện hiệu quả.

4. Hút thuốc, sử dụng lửa trần không kiểm soát trong khu vực cấm

Dù đã có quy định cấm hút thuốc và biển cảnh báo tại nhiều doanh nghiệp, nhưng thói quen hút thuốc tùy tiện của một số nhân sự vẫn tồn tại. Tàn thuốc chưa dập tắt hoàn toàn, bật lửa, diêm quẹt bị vứt bừa bãi có thể trở thành nguồn gây cháy trực tiếp, đặc biệt tại khu vực chứa giấy, vải, hóa chất, dung môi hoặc khu vực sản xuất.

Ngoài ra, việc sử dụng lửa trần trong các hoạt động bảo trì, sửa chữa như hàn cắt kim loại nhưng không thực hiện đầy đủ biện pháp phòng cháy tạm thời cũng là nguyên nhân gây ra nhiều vụ cháy lớn. Nhiều doanh nghiệp chủ quan cho rằng công việc diễn ra trong thời gian ngắn nên bỏ qua khâu giám sát an toàn, dẫn đến tia lửa rơi vào vật liệu dễ cháy và gây cháy âm ỉ sau đó.

5. Không bảo trì, kiểm tra định kỳ hệ thống PCCC

Một thói quen nguy hiểm khác là xem nhẹ công tác bảo trì, kiểm tra định kỳ hệ thống phòng cháy chữa cháy. Nhiều doanh nghiệp chỉ chú trọng lắp đặt hệ thống để đủ điều kiện pháp lý ban đầu, sau đó gần như bỏ quên việc bảo dưỡng. Bình chữa cháy hết hạn nhưng không được thay thế, hệ thống báo cháy lỗi nhưng không sửa, đầu phun sprinkler bị che khuất hoặc tắc nghẽn là những tình trạng rất phổ biến.

Khi cháy xảy ra, hệ thống PCCC không hoạt động hoặc hoạt động không đúng thiết kế sẽ khiến thời gian xử lý ban đầu bị kéo dài, làm mất đi “thời gian vàng” để khống chế đám cháy. Đây là hậu quả trực tiếp của thói quen tiết kiệm chi phí sai cách và thiếu nhận thức về vai trò của công tác bảo trì PCCC.

6. Thiếu huấn luyện và chủ quan về kỹ năng PCCC

Nhiều doanh nghiệp coi việc tập huấn PCCC chỉ là thủ tục bắt buộc, tổ chức mang tính hình thức, không chú trọng đến chất lượng và tính thực tế. Nhân viên không được hướng dẫn đầy đủ cách sử dụng bình chữa cháy, không biết xử lý tình huống cháy ban đầu, không nắm rõ lối thoát nạn trong công trình. Khi sự cố xảy ra, tâm lý hoảng loạn kết hợp với thiếu kỹ năng khiến việc thoát nạn và chữa cháy ban đầu trở nên hỗn loạn, làm tăng thiệt hại.

Thói quen “đã có lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp lo” cũng là một quan niệm sai lầm. Trên thực tế, lực lượng tại chỗ và khả năng xử lý trong những phút đầu tiên mới là yếu tố quyết định đến mức độ thiệt hại của vụ cháy.

7. Che chắn, cản trở lối thoát nạn và thiết bị PCCC

Không ít doanh nghiệp vì tối ưu không gian sử dụng đã vô tình che chắn lối thoát hiểm, đặt hàng hóa trước cửa thoát nạn, treo biển quảng cáo, vật dụng trang trí che khuất đầu báo cháy, đầu phun sprinkler hoặc tủ chữa cháy. Đây là những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại cực kỳ nguy hiểm khi có cháy xảy ra.

Khi lối thoát nạn bị cản trở, việc sơ tán trở nên khó khăn, đặc biệt trong môi trường khói dày và tầm nhìn hạn chế. Việc không tiếp cận kịp thời thiết bị chữa cháy cũng làm giảm khả năng dập tắt đám cháy ngay từ ban đầu.

8. Chủ quan trước các dấu hiệu bất thường

Nhiều doanh nghiệp bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm như mùi khét từ tủ điện, thiết bị điện nóng bất thường, cầu dao thường xuyên nhảy, hệ thống báo cháy báo lỗi. Thói quen “để khi nào hỏng hẳn mới sửa” khiến rủi ro tích tụ theo thời gian. Trong lĩnh vực PCCC, sự chậm trễ trong xử lý các dấu hiệu nhỏ có thể dẫn đến hậu quả rất lớn.

9. Giải pháp thay đổi thói quen để giảm nguy cơ cháy

Để hạn chế các thói quen nguy hiểm dễ gây cháy, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa an toàn PCCC một cách nghiêm túc và lâu dài. Việc rà soát hệ thống điện, kiểm soát công suất sử dụng, bố trí kho bãi hợp lý, tuân thủ nghiêm quy định về nguồn lửa, nguồn nhiệt là những bước cơ bản nhưng rất quan trọng. Song song đó, doanh nghiệp cần duy trì bảo trì định kỳ hệ thống PCCC, tổ chức huấn luyện thực chất cho nhân sự và phân công rõ trách nhiệm quản lý an toàn cháy nổ.

Là đơn vị cung cấp và thương mại các thiết bị PCCC, Hải Minh Group luôn khuyến nghị doanh nghiệp không chỉ đầu tư thiết bị đạt chuẩn mà còn chú trọng đến việc sử dụng đúng cách, kiểm tra thường xuyên và loại bỏ những thói quen tiềm ẩn nguy cơ cháy. Phòng cháy hiệu quả không bắt đầu từ khi xảy ra sự cố, mà bắt đầu từ việc thay đổi những hành vi nhỏ nhất trong hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp.